Onder de prikkelende titel “ the importance of being Nimby” verscheen recent een essay over burgerverzet. Duineveld ea willen hiermee een discussie starten over het belang van burgerverzet. Een democratische staat heeft als een belangrijke plicht om voorwaarden te scheppen voor het verzet tegen overheidshandelen. Bovendien, zo tonen zij aan, is zelfs een burgerverzetsbeweging die zich inzet voor louter lokale belangen, logisch en legitiem in een democratie.

Ik zou daar aan toe willen voegen dat dergelijke bewegingen ook gewenst zijn. Immers: verzet tegen (ruimtelijke) plannen ontstaat uit betrokkenheid en liefde voor de omgeving. De overheid wil op allerlei terreinen dat mensen betrokkenheid bij hun omgeving uiten (bijvoorbeeld door zwerfafval op te ruimen, elkaar aan te spreken op ongewenst gedrag en buren uit een sociaal isolement te houden). Het is niet rationeel om dezelfde betrokkenheid die leidt tot verzet, te veroordelen. Wil je dat mensen hun woonomgeving koesteren, juich dan ook toe dat ze die willen verdedigen.

De financiering van wijkkranten in Delft, waar regelmatig ook artikelen tegen de gemeente te lezen zijn, zag ik altijd als een bijdrage aan de manier waarop de democratie zou behoren te functioneren. Dat geldt ook voor iets als een subsidie voor de stichting “Delft zegt Nee tegen 380 kV” .

Helaas klinken er de laatste tijd andere geluiden. Zorgwekkend is in dit licht de sfeer rond de crisis- en herstelwet, maar ook die rond het stoppen van subsidie aan milieudefensie die gebruikt werd bij het voeren van (juridische) procedures; de subsidieregeling maatschappelijke organsaties en milieu. Het werd vanuit veel kanten terecht genoemd dat de overheid geen geld geeft om gerechtelijke procedures te financieren tegen bv de aanleg van een weg.Ik hoop dat de overheid het lef heeft het tegengeluid aan te moedigen en te zien als kans. Om er minimaal mee om te gaan als een uiting van betrokkenheid.

Hopelijk leiden de aangekondigde bezuinigingen niet tot een verdere afbraak op dit vlak.Een citaat: “ De ruimtelijke planners onder u hebben niets te vrezen. Wij houden van plannen, planners en hun ongekende en ongecontroleerde repercussies in de samenleving. Maar voor wie de schoen past: denk eens na over pantoffels.” Meer over dit rapport.

Net voor de zomer bracht het Planbureau voor de Leefomgeving “de Staat van de ruimte 2010; de herschikking van Nederland” uit. Het planbureau ziet dat de stad verandert, er is steeds meer sprake van een veelvormige stedelijke regio. In de planning zouden de kwaliteiten als basis kunnen worden aangegrepen voor (her)ontwikkeling. Hoe maak je succesvolle plekken? Ze onderkent daartoe een aantal bouwstenen:

• stuur op de identiteit van de plek, inclusief het soort functies en de vormen van stedelijkheid;

• ontwerp niet alleen de functies maar ook de openbare ruimte, en de grenzen en overgangen ertussen. Denk ook aan de verhouding tussen bebouwingsopgaven en aard, omvang buitenruimte;

• stem de bouw- en ontwikkelinsplannen regionaal af; probeer te denken in het daily urban system

Volgens het planbureau staat het ruimtelijk beleid voor een driedelige opgave: vormgeven aan de kwaliteit van stedelijke milieus, vormgeven aan de verbindingen tussen die milieus onderling en zorgen voor voldoende varieteit en contrast in de hele stedelijke regio.

Ik zag gelijk allerlei aanknopingspunten om op door te lezen en denken. Nu ga ik hier graag in op het laatste hoofdstuk uit de publicatie: “groene stadsranden en verstedelijkinsdynamiek”.

De stadsrandzone is een overgangsgebied tussen stad en platteland vaak met meerdere functies. Zo wordt er gewoond, is het recreatiegebied, zijn er kantoorparken en natuurgebieden etc.

(bron foto: site van Staat van de Ruimte)

Er is een grote wens tot binnenstedelijk bouwen in Nederland, maar er wordt nog altijd (ook) flink gebouwd in de stdsrand. Tussen 1996 en 2003 per vierkante kilometer ruim vijf keer meer woonoppervlak dan in het stedelijk gebied bv.

Met dit soort ervaringen is het interessant om na te gaan in hoeverre groene, recreatieve gebieden in de stadsrandzone voldoende tegendruk geeft om verstedelijking (met niet-groene functies) tegen te gaan. Dit is onderzocht door de verandering in grondgebruik (1996-2003) in de omgeving van een plek te vergelijken met de gemiddelde ontwikkeling. Zijn er relatief veel ontwikkelingen geweest dan heet het een hotspot, bij relatief weinig een coldspot. Conclusie: “ in alle gebieden met een groen gebruikstype (bos, natuur, landbouw of recreatie) recreatie het minst vatbaar is voor functieverandering. (–) Landbouw is het meest vatbaar voor functieverandering.” Anders gezegd: groene gebieden met een stedelijke functie (zoals natuur of recreatie) beiden meer weerstand tegen verstedelijkingsdruk.

Dat proces herken ik sterk: de grote lobby tegen de hoogspanningsmasten (380 kV) in Midden-Delfland is vooral doordat omwonenden (in steden en dorpen) weten hoe waardevol het gebied voor hen is. Ook de uitbreiding van Ikea in de Delftse Hout heeft (een aantal jaar terug) heel wat stof doen opwaaien en werd daardoor met stevige natuurcompensatie vergezeld.

Aan de hand van toekomstige plannen wordt in het rapport ook nog geconcludeerd dat de meeste plannen terecht komen in het agrarisch groen. Als er plannen liggen op het terrein van het (semi-) openbaar groen zijn dat bovendien in de helft van de gevallen plannen met een groen karakter.

Dus de betere weerstand tegen verstedelijking blijkt niet alleen uit de ervaringen uit het verleden, maar ook uit de bekende plannen. Daartoe zijn de plannen ingedeeld naar omvorming van de verschillende gebruiksfuncties (zoals volkstuin, bos, begraafplaats etc) naar groen, blauw en rood.

Als een van de verschillende casussen wordt het gebied tussen A13, A12 en A4 beschreven (onder de naam Den Haag Ypenburg; ik noem het liever buytenhout ). Helder is dat ondanks de grote verstedelijking (vinex lokatie) het recreatiegebied Delftse Hout overeind blijft. Dat is namelijk niet getransformeerd tot een ander grondgebruik.

De discussie die hierbij gevoerd zou moeten gaan worden, lijkt me die van multifunctioneel gebruik. In dit onderzoek wordt geredeneerd vanuit de gedachte dat er slechts 1 functie op een stuk grond plaats vindt. Bovendien worden groen en blauw uit elkaar getrokken. Je zou je mi kunnen afvragen of de omvorming van een stukje bos naar water überhaupt een transformatie is, in de termen van de menselijke beleving (gebruikswaarde) van dat gebied.

Ook zou dubbelgrondgebruik mogelijk moeten zijn in de stadsrandzone. Bebouwing half verdiept aanleggen met park of volkstuin er bovenop, lijkt mogelijk. Natuur en recreatie kunnen ook samengaan.

En dan heb je natuurlijk ook nog Boeren voor Natuur, van onze geweldige Jan Duyndam. Is Hoeve Biesland agrarisch, natuur of recreatie? Alles tegelijk toch!

Laatst werd ik geattendeerd op een leuke blog in Wired/autopia. De schrijver had de auto, de bus en de fiets uitgeprobeerd voor woon-werk verkeer. De fiets kwam er als favoriet uit.

Door de blog las ik ook andere stukken. En zo weet ik nu dat er in de VS een beweging is voor complete straten; de national complete street coalition. Ik citeer van hun website:

“The streets of our cities and towns are an important part of the livability of our communities. They ought to be for everyone, whether young or old, motorist or bicyclist, walker or wheelchair user, bus rider or shopkeeper. But too many of our streets are designed only for speeding cars, or worse, creeping traffic jams.

Now, in communities across the country, a movement is growing to complete the streets. States, cities and towns are asking their planners and engineers to build road networks that are safer, more livable, and welcoming to everyone.

Instituting a complete streets policy ensures that transportation planners and engineers consistently design and operate the entire roadway with all users in mind - including bicyclists, public transportation vehicles and riders, and pedestrians of all ages and abilities.”

In St.Louis heeft men dit concept toegepast en is men zeer tevreden lees ik hier. Zo te zien werkt het daar voor de auto’s als het Nederlandse “langzaam rijden gaat sneller” en is er nu echt ruimte voor niet-automobilisten gemaakt. Al met al heel goed dat er oog is voor andere verkeersdeelnemers. Ook lees ik dat er gedacht is aan de voordelen voor het winkelend publiek. Een groep die ik meer zie als verblijvers dan als passanten. Ruimte voor voetgangers die langslopen, wordt zo vanzelf aangevuld met mensen die lekker om zich heen kijken op een bankje en spelende kinderen. Zo is het voor een winkelend gezin handig als er buiten gewacht en gespeeld kan worden terwijl een ander gezinslid nog even de laatste boodschap doet.

Als deze beweging doorzet, dan komt ook ook ruimte voor de verblijvende mens, de zittende jongere en het spelende kind.

Deze vakantie heb ik een onderzoek uit 2008 gelezen over Herstructurering (“helpt herstructurering? isbn: 9789059722873). Er wordt op een structurele manier onderzocht of de beleidsdoelen van herstructurering in zes wijken (Pendrecht, Holtenbroek, Bouwlust, Malburgen, Kruiskamp, Heuvel) ook het beoogde effect heeft gehad.

In alle zes wijken is het mengen van sociale groepen een belangrijk doel voor de beleidmakers; te bereiken door een lager aandeel sociale huurhuizen. In de samenvatting van het landelijke beleid is ook helder dat het er om gaat te zorgen voor wijken waar mensen graag willen wonen, waar mensen kansen krijgen om zich te ontwikkelen (sociale stijging). Tot zover goed te volgen, toch?

Maar verder op in het boek (paragraaf 7.3.2) blijkt een onderliggende aanname van dit beleid onterecht. De veronderstelling is dat de sociale contacten tussen bevolkingsgroepen verbeteren door de sociale menging. Dat de mensen in de (nieuwe) koopwoningen (met hogere inkomens) als rolmodel kunnen dienen voor de bewoners van de sociale huurwoningen. En dat deze contacten de sociale samenhang en leefbaarheid van de wijk vergroten.

De conclusie is dat het afbreken van goedkope huurhuizen en bouwen van duurdere koopwoningen niet bijdraagt aan de sociale cohesie. De bouw van andere woningen zorgt dus niet voor meer onderling contact in de wijk of een groter gevoel van verbondenheid. Misschien is dat triest. Je grijpt in met een bepaald doel voor ogen en het lukt niet met deze ingreep.

Toch is er wel een andere kant. Het is goed zo nu en dan kritisch na te denken over je doelen en veronderstellingen. Niet om al het oude weg te gooien, wel om te blijven leren.

Zo blijken er wel fysieke ingrepen te zijn die bijdragen aan het onderling contact. Maak plekken waar wijkbewoners elkaar kunnen ontmoeten. Zorg voor een cafe, een winkel, een wijkcentrum, een school, goede speelplaatsen en een leuk park.

Ik lees ook dat een bewoner uit Heuvel (Breda) en en schoolmedewerker uit Pendrecht (Rotterdam) benadrukken dat het hebben van contacten in de wijk vooral voor kinderen belangrijk is. Volwassenen zijn niet aangewezen op hun wijk. Persoonlijk denk ik dat helaas veel ouderen met een kleine beurs, ook sterk op de wijk zijn aangewezen  Als je dat ziet, dan moet je juist op deze groep(en) focussen.

Als je die twee combineert zou echt werk kunnen maken van kindvriendelijke buurten met veilige straten, mooie speelbare en creatieve buitenruimte en bv een buurtsupermarkt (want goed voor kinderen is goed voor iedereen).

Trouwens ook het stimuleren van die onderlinge contacten van buurtbewoners werkt met activiteiten en-of subsidies volgens dit onderzoek. De opvallendste daarbij is misschien wel dat bewoners die reageren en meedoen op de herstructureringsplannen meer contacten hebben in de wijk dan zij die hier niet aan mee doen.
Je gaat natuurlijk geen herstructurering in gang zetten als activiteit om zo de bewonerscontacten te stimuleren. Maar er zijn een hoop andere redenen om iets aan aandachtswijken te willen verbeteren. Onderzoek als dit helpt je om te leren en te focussen op bereikbare doelen en ingrepen die helpen.

In februari schreef ik al over de speelhof, net als eerder in oktober.  Het samen met de kinderen en buurt bedenken van een plek, en dan deze tot stand brengen is het beste voor een gedragen resultaat. En een plek is nooit af: ook hier zijn er verdere stappen gezet. Ten eerste is de pannakooi voor de wat oudere jeugd geplaatst.

In de speelhof zijn natuurlijke spelaanleidingen te vinden en mooie speeltoestellen (zoals schommels, een roetskabel en een boomhut). Ze zijn prachtig ingepast in het groene gebied.

Ook is besloten de omgeving verder aan te kleden met behulp van het natuur en milieu-educatiecentrum De Papaver.  Zo brengen we ook de liefde voor de natuur over. Een liefde die de medewerkers van de gemeentelijke beheersdienst door het bloed stroomt en die ze graag delen.

Ik heb trouwens heel bewust foto’s genomen zonder kinderen erop, omdat niet iedereen een foto van zijn/haar kind op internet wil.

Ken je ook plekken die zorgen voor een kindvriendelijke buurt? Laat het me weten via anne@annekoning.nl

In een al wat ouder artikel van Stipo (the forbidden fruits of urban exploration) wordt de term “Urban Childern Environments” geintroduceerd. Waar voor leefmilieu “living environment” al gebruikt werd, wordt hiermee stedelijke publieke ruimte beschreven die goed is voor kinderen. En ons motto blijft natuurlijk “A city friendly to children is a city friendly to all”, ook voor de openbare of publieke ruimte.

De termen die ze lanceren als verschillende soorten kindvriendelijke ruimte zijn inspirerend. Zo zijn daar “hidden inner city space”, “tree house area” en “roof top freedom”. Ik zou deze lijst wel willen aanvullen met “childernsfarm”: een soort combi van schooltuinen, kinderboerderij en stadslandbouw.  En “Queensmarket” (koninginnenmarkt) een plein waar je vlooienmarkt, muziek/open podium, stoepkrijtwedstrijden en andere straatspelletjs hebt, denk daarbij aan op koninginnedag en de straatspeeldag.

Onderstaande foto haalde ik uit het artikel van Stipo omdat het vele dilemma’s tegelijk beschrijft.

Gisteren tekende ik VOOR Midden-Delfland. Ik had onderstaande oproep gemaild gekregen en wil die hierbij graag verspreiden. Dus bij deze.

***************************************

Beste betrokkene,

Of je nu voor weginfrastructuur bent of ertegen, geen mens wil onze broodnodige natuur en recreatie doelgericht beschadigen. Al jarenlang wordt geknokt om de kwaliteit van de natuur en recreatie in Midden Delfland te behouden.

En nu dreigt nog voordat het besluit genomen is om deze afzichtelijke A4 aan te leggen, de volgende weg naar een Blankenburgtunnel en een eventuele A24 al in de pen te zitten.

Het is 5 voor 12 en het enige wat ons als mens nu nog rest is ons in een laatste slotoffensief te verzetten en aan onze besluitvormers duidelijk te maken dat we op deze wijze onze leefomgeving niet laten verkwanselen. Massaal kunnen we laten weten dat er andere wegen zijn om te bewegen!

Het komt er nu op aan, het is nog niet te laat! Help ons en elkaar door je stem te laten horen, want elke stem telt nog steeds!  Door ons massaal te laten horen kunnen wij het tij nog keren!

Kijk op de website www.hoezomiddendelflandsnelweg.nl schrijf geschiedenis en laat je naam achter!  Laten we samen een kettingreactie op gang brengen en nodig minstens 5 mensen uit hetzelfde te doen via het doorsturen van deze mail!

Het is NU of NOOIT MEER !

Klik op www.hoezomiddendelflandsnelweg.nl en doe mee!!!!!!!!!!!

Namens coördinatieteam,

Rudolf von Stein

Deelnemende organisaties in deze zwaan-kleef-aan-actie tot nu toe zijn: Milieufederatie Zuid-Holland, Stichting StopRW19/A4, Stichting A4metVaart, KNNV afdeling Delfland 

Het Delflandplein is zo goed als af. Zonder verkeerslichten stroomt het verkeer beter door. Veel plekken worden daarom als rotonde ingericht. Dit was alleen een wat lastiger plek door de openbaar vervoerslijnen en de grote fietsstroom. Voor beide is een mooie oplossing gevonden. De tram en bus gaan door de rotonde heen. Het ontwerp toont het mooi aan.

De fietsstroken sluiten goed aan op de Papsouwselaan. En fietsen mogen uiteindelijk in tweerichtingen fietsen. Dat past geheel met het streven om aan twee kanten van de weg tweerichtingspaden te maken. Dat is al gedaan bij de Papsouwselaan, werkt ook alzo bij de voorhofdreef en is bedacht voor op de Martinus Nijhofflaan.  Je hoeft als fietser nu minder over te steken. En dat is - zeker bij het kruisen van een tram- een risico minder.

Een rotonde waar fietsers beide kanten op mogen fietsen, heeft Delft al langer - aan de Nassaulaan. Voor veel mensen is het dubbel moeten opletten even wennen (geweest). Maar juist dat opletten zorgt er voor dat het verkeer veilig is en blijft. Dat blijkt ook uit de ongevalcijfers.

Ik heb -de beelden van- koeien (die eerst in de poptahof stonden) nog niet op de heuveltjes gezien, maar vermoed dat die graag uit de opslag naar buiten gaan.

Even terug zijn twee belangrijke plekken aan de Brahmslaan afgerond en geopend. Omdat ik nog geen tijd had gehad om te kijken, ben ik eens langs gefietst.

Eerst bekeek ik de Playground. Deze is aangelegd met geld van oa de gemeente Delft en de Krajicek foundation (over die laatste zie meer op http://www.krajicek.nl/). Zo te zien zijn er veel sporten te doen op een veilige manier. Ook goed dat de spelregels helder te vinden zijn. Er was wel 1 minpuntje toen ik langsfietste. Jammer, dat het hek niet open kon.

Net iets verder is het vernieuwde school”plein” van basisschool de Horizon Deze ontdektuin past helemaal bij de insteek van de mensen verantwoordelijk voor de school. Ik hoorde dat Kees er veel voor heeft geregeld. Mijn complimenten.

Er is ook een mooie reportage te zien op de site van de school over de aanleg van deze tuin: http://www.horizondelft.nl/Ontdektuin_kleuterplein4_0910.htm

Vanwege de vakantie, kon ik hier ook alleen via het hek kijken. Het ziet er fantastisch uit. Dat geeft vast een hoop te ontdekken!

Terugfietsend moest ik  nog even blijven staan bij een wel erg bijzondere voortuin. Dit rijtje woningen staat op de plek waar vroeger de horizon stond en de verkoop van de huizen heeft ook bijgedragen aan het betalen van het nu al niet meer zo nieuwe schoolgebouw. Zo te zien wonen de bewoners op een fijne plek: alles op fietsafstand toch?!

reageren kan op anne@annekoning.nl

Wat een lekker weer. Ja de zon is wat sterk, daarom is het in de schaduw van een boom het lekkerste vind ik. Vandaag dus veel wilgen bewonderd terwijl ze bewogen in de wind. Wilgen zijn wat mij betreft echt bomen die nog meer geplant mogen worden. Dat gaat ook zo lekker makkelijk. Steek een stok in de grond en het groeit wel.

Vandaag hoorde ik over een wonderbaarlijke wilg die al zijn energie in de lengte stopt. Blijkbaar zo´n 3 meter per jaar. Als je rekent op 80 groeidagen is dat dus gemiddeld 2 cm per dag dus ongeveer een millimeter per uur. Ik hoorde over deze bijzondere soort doordat me verteld werd over een kunstproject in Nagele. De stokken werden in een vierkant gezet en aanelkaar geknoopt. Het werk had nog jaren mee gekund maar is al weer weggehaald door de gemeente.

Dat je met wilgen makkelijk mooie dingen kunt maken was me al langer bekend. Hutten en tunnels heb ik vaker gezien. De term Wilgwam kende ik nog niet. Die mooie naam hoorde ik van een oudmedewerker van DLG (die ik ken door zijn wethouderschap). Hij liet me het recreatiegebied zien dat hij ooit ontwierp. Helaas waren alle wilgwammen verwijderd. Waarschijnlijk te lastig in het onderhoud. Het zag er nu toch al veel aangeharkter en netter uit dan de ruigte die hij ruim 5 jaar geleden ontwierp. Wel is helder dat er veel behoefte is aan een dergelijke plek. Er waren veel kinderen, ouderen en zelf een trouwfeest in de openlucht.

Het blijft een mooie plek. En het is goed te lopen in een gebied dat je zelf hielp ontwikkelen.